THƯƠNG CHIẾN MỸ – TRUNG: NGUỒN GỐC VÀ HIỆN TRẠNG

“Tạo lợi thế cho doanh nghiệp trong cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung” là chủ đề buổi tọa đàm do Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Thừa Thiên Huế phối hợp cùng Công ty Cổ phần Tư vấn & Đầu tư Cộng Hưởng (CoPLUS) tổ chức trong ngày 30/8 trước Viện Nghiên cứu Phát triển Huế IDS, và sau đó là tại khách sạn Cocodo với sự tham gia, chia sẻ của ông Matthew McGarvey – Sáng lập và CEO của Eitherand, ông Matthew từng giữ vị trí điều hành trong nhiều công ty đa quốc gia như PwC, Forbes Media, đồng thời sáng lập nhiều công ty khởi nghiệp tại Mỹ và Châu Á, và Ông Trần Sĩ Chương – Chuyên gia phát triển Kinh tế, nguyên là Cố vấn về kinh tế và tiền tệ cho Ủy ban Ngân hàng Quốc hội Hoa Kỳ; cùng đại diện của hơn 50 doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.

18 tháng đã trôi qua, cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng khó lường. Vậy nguồn gốc và hiện trạng của cuộc thương chiến là gì? Nhận diện thương chiến và Thái độ của thế giới Chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc (còn được gọi tắt là Cuộc chiến thương mại Mỹ Trung) khởi đầu vào ngày 22 tháng 3 năm 2018 khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố sẽ áp dụng mức thuế 50 tỷ đô la Mỹ cho hàng hóa Trung Quốc dựa theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, để ngăn chặn những gì họ cho là hành vi thương mại không công bằng và hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ.

Danh sách thuế quan trọng tập trung vào các sản phẩm được đưa vào kế hoạch Made in China 2025, bao gồm các sản phẩm liên quan đến CNTT và robot. Nó cho phép tổng thống có thẩm quyền đơn phương áp dụng tiền phạt hoặc các hình phạt khác đối với một đối tác thương mại nếu nó được cho là không công bằng gây tổn hại đến lợi ích kinh doanh của Hoa Kỳ. Vào tháng Tư, Trump đã áp đặt thuế quan đối với hàng nhập khẩu thép và nhôm từ Trung Quốc, Canada và các nước trong Liên minh châu Âu. (Theo Wikipedia) Matthew McGarvey nhận định: “Động thái của Tổng thống Donal Trump là để thể hiện quan điểm của nước Mỹ và đòi lại quyền lợi cho các nhà đầu tư Mỹ sau nhiều năm âm ỉ bức xúc với các chính sách “mang tính lợi dụng” của chính phủ Trung Quốc. Vậy nên quan hệ Mỹ – Trung khó có thể hòa hợp trong một sớm một chiều mà sẽ tiếp diễn liên tục cho đến khi đạt được sự cân bằng”.

Quan điểm này của ông khi chia sẻ với nhiều chính khách, doanh nhân quốc tế đều nhận được sự đồng tình của họ. Các nước thuộc Liên minh Châu Âu, Canada, Newzealand lại tỏ ra rất vui vì sự đấu tranh này.

Trung Quốc từng có những bước đi đúng đắn nào trong quá khứ? Cuối thập niên 70, Trung Quốc bước vào công cuộc đổi mới do Phó Chủ tịch Đảng Cộng sản Trung Quốc Đặng Tiểu Bình khởi xướng.

Matthew đánh giá, Trung Quốc phát triển được như bây giờ là vì hồi đó họ đã thực hiện những việc rất đúng đắn gồm:

1. Cải cách hành chính, bỏ bớt quan liêu nhà nước và thủ tục giấy tờ nên làm ăn nhanh gọn hơn

2. Nhà nước và Doanh nghiệp bắt tay nhau để phát triển kinh tế. Nhà nước đầu tư cơ sở vật chất tạo tiền đề cho Doanh nghiệp hoạt động, khi doanh nghiệp phát triển rồi sẽ có những đóng góp trở lại cho Nhà nước.

Nhờ đó nền kinh tế Trung Quốc đã đạt được một sự cân bằng và công cuộc đổi mới này giúp Trung Quốc lớn mạnh đến tận bây giờ. Trong khoảng thời gian từ năm 2000 – 2012, Trung Quốc tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng. Vô số tòa nhà, cầu, cầu vượt…. được họ tập trung xây dựng và hoàn thành nhanh chóng theo chiến lược “Một vành đai, một con đường”. Doanh nghiệp nước ngoài rầm rộ đầu tư vào Trung Quốc vì có hạ tầng tốt và nguồn nhân lực chất lượng giá rẻ biến Trung Quốc trở thành “công xưởng của thế giới”.

Bên cạnh cái được về thu hút đầu tư nước ngoài thì Chính phủ Trung Quốc phải đối diện với làn sóng hơn 200 triệu người dân di cư từ nông thôn lên thành phố tìm việc làm mỗi năm. Đây quả là thách thức rất lớn của một quốc gia. Với tầng lớp lao động là những người nghèo, học thức thấp và không có định hướng rõ ràng cho cuộc sống thì Nhà nước phải làm gì để tạo công ăn việc làm cho họ sau khi hoàn thành xây dựng các công trình trong nước? Do đó, chính phủ Trung Quốc tính đến việc xuất khẩu nguồn nhân lực này ra nước ngoài. Vừa giải quyết nguồn nhân lực dư thừa trong nước, vừa phục vụ mục đích chính trị, tạo tiền đề cho chiến lược “Made in China 2025”.

Vậy Trung Quốc đã lợi dụng thế giới ra sao? Một câu hỏi đặt ra là, tại sao Trung Quốc từ chỗ địa vị thuận lợi như vậy mà nay lại có nhiều người, nhiều quốc gia không thích họ chứ không chỉ riêng Việt Nam? Vậy họ đã làm gì? Trong nước, nhiều năm liền các doanh nghiệp Mỹ liên tục phản ánh về “mẫu quốc” việc kinh doanh tại Trung Quốc luôn phải đối diện với các chính sách o ép, buộc các công ty nước ngoài chuyển giao những công nghệ có giá trị như một điều kiện để hoạt động tại đại lục, và vấn nạn ăn cắp bản quyền trí tuệ….

Họ bị dẫn dắt bởi câu nói nổi tiếng: “Trung Quốc có hơn 1 tỷ dân. Chỉ cần bán cho mỗi người dân một cây tăm đã đủ giàu”. Vì muốn giàu nhanh tại thị trường béo bở này nên nhiều doanh nghiệp chấp nhận hợp tác. Đối với bên ngoài, Chính phủ Trung Quốc cử người đi khắp thế giới học hỏi tinh hoa và thành tựu khoa học kỹ thuật, sau đó về sản xuất trong nước. Nhờ đó, các sản phẩm gắn mác “Made in China” đủ sức mạnh lan tỏa toàn cầu như chúng ta đã biết.

Ngoài ra, thế giới đều biết Trung Quốc là một quốc gia khép kín. Đến đất nước này làm việc chỉ được dùng các hệ thống công nghệ thông tin nội bộ. Tham vọng của Trung Quốc không dừng lại ở việc thành lập một hệ thống độc lập đủ mạnh để cung cấp trong nước mà lâu dài sẽ trở thành công cụ thống trị thế giới. Đơn cử như trường hợp Huawei. Sau Mỹ, giờ đây nhiều quốc gia khác như Nhật Bản, Hàn Quốc… đều nhìn lại quan hệ của họ với Trung Quốc và cùng nhận định rằng Trung Quốc đã được lợi nhiều hơn trong các vấn đề hợp tác đôi bên.

Matthew đánh giá: “Trong một mối quan hệ mà một bên dân chủ, cởi mở còn một bên quá khôn ngoan, sắc sảo chắc chắn khó tránh khỏi rạn nứt. Cả hai bên đều phải trả giá mà nguy hiểm trước mắt chính là những trả giá về môi trường và kinh tế”. Về chính trị, Trung Quốc từng phát triển rất nhanh và nóng trong thời của ông Đặng Tiểu Bình. Nhưng đến giai đoạn ông Tập Cận Bình lãnh đạo, Trung Quốc phát triển chậm lại. Khu vực Tây Âu xuất hiện một thuyết cho rằng, ông Tập Cận Bình và một số lãnh đạo (vốn trong tầng lớp con cháu của những vị khai quốc công thần) thấy Trung Quốc đi nhanh và bị ảnh hưởng lớn từ bên ngoài nên muốn tái cấu trúc để giữ lại quyền lực trong nhóm tinh hoa. Việc ông Tập Cận Bình tại vị lâu như vậy còn vì ông có thế lực hậu thuẫn rất mạnh. Trung Quốc hiện có tỷ lệ tăng trưởng quốc gia đang khoảng 7%/năm, không còn nóng ở mức trên 10% của nhiều thập niên trước.

Tuy vẫn được xem là mức tăng trưởng lớn đối với đất nước hơn 1 tỷ dân nhưng so với trước rõ ràng đang đi chậm. Nước càng lớn, phát triển kinh tế càng khó, nhất là khi đang ở trong giai đoạn giảm nhiệt sau mỗi thời kỳ phát triển nóng. Do đó, không chỉ trong hệ thống nhà nước mà ngay cả các quan chức địa phương hiện đang có xu hướng án binh chờ thời. Nhà nước Trung Quốc hiện khống chế tất cả hoạt động kinh tế. Các Giám đốc Điều hành doanh nghiệp muốn làm gì cũng phải có ý kiến nhà nước.

Tương lai rồi sẽ ra sao? Matthew cho biết: “Mỹ là một nước dân chủ. Tại quốc gia này kiếm được hai người đồng quan điểm với nhau là rất khó vì họ hay có quan điểm khác biệt nên dẫn đến việc gì cũng có thể tranh cãi. Tuy nhiên, một chuyện đặc biệt xưa nay chưa từng xảy ra hiện đang diễn ra tại Washington DC khi mà cả hai đảng chính trị lớn và nhiều người dân đều đồng thuận rằng Trung Quốc thực sự là một vấn đề lớn. Sự đồng thuận cao đến như vậy trong giới chính khách và xã hội (chứ không chỉ riêng ông Trump) thực sự là bất thường và đã khiến câu chuyện chính trường trở thành chuyện của toàn nước Mỹ”.

Thế giới đã từng được mạnh lên là nhờ Mỹ và Trung Quốc hợp lực với nhau. Bây giờ Trung Quốc và “phần còn lại của thế giới” mâu thuẫn và có xu hướng tách ra tất yếu dẫn đến sự mất cân bằng khiến tổng lực suy giảm so với trước. Trước tình hình cuộc chiến tranh thương mại Mỹ – Trung ngày càng leo thang do những đòn thuế “ăn miếng, trả miếng” lẫn nhau của Washington và Bắc Kinh như hiện nay thì câu trả lời cho vấn đề thế giới sẽ đi về đâu chắc chắn vẫn còn để ngỏ!?!

Do Diễm Châu biên soạn

———-

Thông tin chi tiết liên hệ:

  • P: 0703 700 825 (Mr.Thiện) – 0234 3888 909
  • E: marketing.coplus@gmail.com – admin@coplus.com.vn
  • A: 65 Bến Nghé, Huế 16 – 18 An Nhơn 3, Đà Nẵng 31 Trần Phú, Đà Nẵng
  • W: www.coplus.com.vn